درخواست جامعه ورزشی دانشگاهی از رئيس جمهور
درخواست جامعه ورزشی دانشگاهی از رئيس جمهور
الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت در تربيت بدني و ورزش
مقدمه:
به منظور فراهم آوردن فضاي نشاط در جامعه دردهه پيشرفت و عدالت و مقابله با آسيب‌هاي اجتماعي، ارتقاء انسجام و هويت ملي، افزايش سطح سلامت جامعه و اشاعه متوازن ورزش و فعاليت بدني در ميان آحاد جامعه، بي شك، تقويت فرهنگ و برنامه های ورزشی ضرورتي انکار ناپذير است. ورزش در جامعه ايراني يکي از جذابترين پديده ها نه تنها براي نسل جوان بلکه همه اقشار جامعه است که در ابعاد فردي و اجتماعي در اشکال ورزش پايه، همگاني، قهرماني و پهلواني بايد مورد توجه قرار گيرد.
يك ارزيابي برنامه‌اي و راهبردي از راهبردهاي ملي و برنامه‌ها پنج ساله توسعه اول تا پنجم در بخش تربيت بدني و ورزش با هدف شناخت ميزان اجرا و تحقق اهداف برنامه اي در طول حيات نظام مقدس جمهوري اسلامي به روشني چالشها و ناهنجارهاي‌هاي پيچيده و سنگين و به ظاهر غيرقابل حل را نشان مي‌دهد. اما به واقع راهكارهاي برون رفت آنها وجود دارد كه نيازمند يك عزم ملي دست اندركاران ومديران خرد و كلان ورزش كشور به ويژه در 4 نهاد اصلي وزارت ورزش و جوانان، رسانه‌هاي گروهي ، به ويژه رسانه ملي، آموزش و پرورش و دانشگاهها و مراكز عالي آموزشي و پژوهشي اين رشته با حمايت نهادهاي بالادستي نظير مجلس و دولت و نهاد هاي حكومتي مي‌باشد .
در اين نوشتار با هدف ضرورت توجّه رئيس جمهور به الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت در تربيت بدني و ورزش كشور، با نگاهي جامع به بررسي تربيت بدني و ورزش در ايران، با تأكيد بر جنبه فرهنگي آن، به ارزيابي كلان وضعيت موجود مي‌پردازد كه ضرورتي تام براي پرداختن به مدل فرهنگي تربيت بدني و ورزش در جامعه بوده و نقشه راه دستيابي به اين راهبرد و سند ملي و ارزشمند را معين مي سازد.
ورزش و فرهنگ
ورزش مجموعه‌اي از مهارتهاي حركتي سازمان يافته و قانونمند در قالب رشته‌هاي متنوع است كه به صورت همگاني يا قهرماني، رقابتي يا غيررقابتي به منظور تأمين نيروي انساني سالم و شادابي و نشاط رواني، همبستگي بشري و همزيستي مسالمت آميز و تبادل فرهنگي در سطح درون مليتي و فرامليتي انجام مي‌گيردو تربيت بدني عبارتند از شيوه‌هاي حركتي تربيت پذيري و مقدمه واجب تعليم و تربيت كه براي كودكان و نوجوانان جهت پرورش استعدادها و شكوفايي ابعاد بدني، عاطفي، اجتماعي و ادراكي و اخلاقي از طريق مهارتهاي ساده و بازيهاي پر نشاط فردي و گروهي دنبال مي‌شود.
رويكرد تاريخي ورزش نيز با بررسي يافته‌هاي باستان‌شناسان از نگاره‌هاي ورزشي در فرهنگ و تمدن ايراني – اسلامي و ادبيات غني و استوار آن به خوبي قابل شناخت است. نگاره‌هاي ورزشي جام‌ارجان يا جام زندگي از تمدن ايلام و جام حسنلو از تمدن قبل از مادها و حماسه سرايي‌هاي متعدد در اين سرزمين كهن و داراي شناسنامه برجسته و تمدن‌ساز دلايل متقن و مستحكمي براي اثبات اين مدعا مي‌باشد.
از سوی دیگر درآيين اجتماعي اسلام، ورزش و تندرستي بارويکرد فرهنگي و تربيتي جايگاه ويژه اي داشته و هيچ مکتبي همانند مکتب الهي اسلام برسلامت و نيرومندي پيروان راستين خود در راستاي سبک زندگي برتر، سلامت عمومی، تعليم و تربيت فرزندان، دفاع از دين و سرزمين و خدمت به خدا و خلق خدا تاکيد نکرده است. مستندات و متون فقهي و ديني وآيات شريفه قرآن و احاديث و روايات از پيامبر اعظم(ص) و امامان معصوم(ع) گواه برجسته اي بر اين سخن مي باشد.
در سطح جهاني هم، بحث ورزش به عنوان يك پديده فرهنگي چه در اسناد معتبر مانند منشور بين‌المللي يونسكو و فلسفه المپيزم(قابل نقد است) و چه در نظريات دانشمندان و فرهنگ شناسان معروف داخلی و خارجی به صورت برجسته‌اي به چشم مي‌خورد كه پرداختن به آنها فرصتي ديگر مي‌خواهد.
اما بررسي ها نشان مي دهد كه درفرايند ورزش كنوني ايران با تقليد محض از ورزش مدرن وپيشرفته اما مبتني بر بُردگرايی محض و فلسفه های مادی امروز، ميراث غني اسلامي-ايراني ونگاه فرهنگي و تربيتی به ورزش و تربيت بدني در بوته فراموشي قرار گرفته است، لذا ناهنجاريها وعدم تناسب فرهنگي و اجتماعي درساختار ورزش ايران وعدم تناسب آن با ارزشهای نظام مقدّس جمهوری اسلامی ايران در همه سطوح تربيت بدني و ورزش كاملا احساس می شود.
وضعيت فرهنگي تربيت بدني و ورزش كشور
با توجه به نگرش فرهنگي و تربيتی به تربيت بدني و ورزش ، شاخص‌ها و معيارهاي ارزيابي در سه بخش اصلي رهنمودهاي امام راحل(ره) و رهبري معظم انقلاب(دامت برکاته)، راهبردها و سياست‌هاي فرهنگي جمهوري اسلامي و برنامه‌هاي پنج ساله توسعه كشور وجود دارد.
نتايج پژوهشها و ارزيابي های ملّی مبيّن آن است كه اين معيارهاي نگرشي، راهبردي و برنامه‌اي در فرايند تربيت بدني و ورزش كشور و ساختارها ،كاركردها و رويكردهاي آن در سطوح مختلف اعمّ از ورزش قهرماني، ورزش همگاني، ورزش تربيتي و دانش آموزي، ورزش بانوان، آموزش و تحقيقات و بكارگيري دانش و پژوهش و همچنين در زمينه‌هاي سخت افزاري و به ويژه، توزيع عادلانه اعتبارات و امكانات و حمايت از مناطق محروم و وارد كردن ورزش در سبك زندگي مردم و اقشار مختلف اجتماعي به ويژه جوانان و نوجوانان و مسائلي از اين قبيل نتوانسته است به صورت عيني و عملي تحقق يابد و چالشها و تنگناهاي سنگين و گوناگون مديريتي و برنامه‌اي و اجرايي و فرهنگي در اين زمينه‌ها به صورت بارزي وجود دارد كه رفع آنها نيازمند عزم ملّي و تلاش مديران ارشد نظام، به ويژه شخص رئيس جمهور محترم با همکاری همه دست‌اندركاران تربيت بدني و ورزش کشور مي‌باشد. در اين راستا، مهندسي فرهنگي تربيت بدني و ورزش مي‌تواند بسيار حياتي و راهگشا باشد.
الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت تربيت بدني و ورزش و نقشه راه آن
الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت تربيت بدني و ورزش مستلزم مطالعاتي است كه نقشه علمي راه تبيين و تدوين اين سند مهم فرابخشي را در چارچوب ارزشها و -فرهنگ اسلامي ايراني هموار مي‌سازد. اهم اين اقدامات عبارتند از:
1- تدوين وتصويب اصول ومباني فرهنگي تربيت بدني و ورزش جمهوري اسلامي ايران
2- تدوين شاخص‌هاي خرد و كلان و كمي و كيفي تربيت بدني و ورزش کشور
3- ارزيابي وضعيت تربيت بدني و ورزش در سطح ملي در همه سطوح و دستگاههاي ورزشي
4- تدوين ملاکها، معيارهاو راهبردهاي فرهنگي، تربيتی و اجتماعي تربيت بدني و ورزش كشور
5- آمايش سرزميني تربيت بدني و ورزش متناسب با وضعيت اقليمي و جمعيتي و فرهنگي
6- بازنگري اسناد ملي تربيت بدني و ورزش نظير برنامه‌هاي پنج ساله، طرح جامع ورزشي و...
7- تهيه پيش نويس مدل فرهنگي تربيت بدني و ورزش در چارچوب ارزشهاو فرهنگ اسلامي
8- مطالعات فراتحليلي علمي و تحقيقاتي متناسب با سرفصل‌هاي پيش نويس الگوي فرهنگي ورزش
9- استفاده از نتايج مطالعات و تحقيقات در كارگروه‌هاي الگوي اسلامي- ايراني تربيت بدني و ورزش
10- تدوين سند ملي الگوي اسلامي- ايراني تربيت بدني و ورزش و پيشنهاد آن به مراجع بالا دستي
11- بررسي و تصويب سند ملي الگوي اسلامي- ايراني تربيت بدني و ورزش كشور و ابلاغ آن به كليه دستگاههاي متولي تربيت بدني و ورزش جهت اجرا
12- تشكيل ستاد عالي سند ملي الگوي اسلامي- ايراني تربيت بدني و ورزش جهت تهيه راهكارهاي اجرايي و نظارت و ارزيابي چگونگي اجراي سند.
بي شك ورزش و تربيت بدني جايگاه خاص خود را در كنار ساير مقولات الگوي اسلامي- ايراني پيشرفت دارد كه در سه بخش راهبرد كلان، راهبردهاي كلي و اقدامات و راهكارهاي ملي مي توان تنظيم كرد. اين راهبردهاي كلان و ملي تربيت بدني و ورزش در سند ملي الگوي اسلامي- ايراني تربيت بدني و ورزش كشور با استفاده از مدارك و اسناد و راهبردهاي تربيت بدني و ورزش در نهادهاي بالادستي تهيه و تنظيم مي شودكه باز طراحي و نهادينه‌سازي الگوي متعالي تربيت بدني و ورزش در سطوح قهرماني همگاني و تربيتي بر اساس تعاليم و فرهنگ اصيل اسلامي- ايرانی از طريق توسعه فرهنگي ورزش، تربيت نيروي انساني متعهد و متخصص، گسترش ورزش‌هاي باستاني و بومي- محلي، الگوي شايسته ورزش بانوان با حفظ هنجارها وارزش‌هاي اسلامي، تقويت ورزش قهرماني با حفظ هويت ملي و اخلاقي، حمايت از ورزش تربيتي وعمومي در مدارس و سبك زندگي مردم، احراز استانداردهاي قابل قبول در سطح ملي و فراملي، توسعه تحقيقات و دانش ورزشي روز، گسترش ورزش روستايي وعشايري و توجه به زيرساخت‌ها و باشگاه‌هاي ورزشي و رسانه‌هاي گروهي تأكيد مي‌كند.
بدون شك بررسي وتنظيم اين سند و اجرای آن بااتفاق وهم انديشي همه مديران ارشد ومياني دستگاههاي اجرايي ورزش ومتخصصان و صاحبنظران دانشگاهي تربيت بدني و ورزش در كشور امكان پذير است، تا پس از تدوين و تصويب آن درچارچوب الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت ، سند ملي فرهنگي تربيت بدني و ورزش نيز وارد مراحل تهيه و تنظيم خود گردد.
نتيجه گيري
با استناد به منابع علمي، فرهنگي و تاريخي موجود، تربيت بدني و ورزش به لحاظ مفهومي و رويكردي در فرهنگ و تمدن درخشان اسلامي و ايراني يك مقوله فرهنگي و تربيتي محسوب مي‌شود.
با وجود اين ميراث غني و پيشينه گرانبها، با هجوم و تقليد ورزش های غربی جديد، جنبه فرهنگي تربيت بدني و ورزش در ايران ضعيف بوده وچالش هاي جدي در ساختارها وسازوکارهاي اين پديده فراگير وجود دارد كه نهادهاي كلان تربيت بدني و ورزش با حمايت نهادهاي بالادستي نظير دولت و مجلس بايد با يک عزم ملي بدان بپردازند.
در ايران تا حدودي اسناد راهبردي در نهادهاي حكومتي و دولتي و قانونگذاري به تربيت بدني و ورزش و جنبه فرهنگي آن پرداخته‌اند و به ويژه در مصوبات و مطالعات موجود با توجه به وظايف كلان خود به تربيت بدني و ورزش از زاويه فرهنگي توجه نسبي شده است كه مهمترين آن راهبردهاي فرهنگي تربيت بدني و ورزش در جمهوري اسلامي ايران مصوبه 565 شورايعالی انقلاب فرهنگی با 13 بند بوده است.
ارزيابي وضعيت فرهنگي تربيت بدني و ورزش بر اساس مباني اسلامي- ايراني، شاخص‌ها و معيارهاي سه گانه رهنمودهاي امام(ره) و رهبري، سياست‌هاي فرهنگي و برنامه هاي پنج ساله توسعه حاكي از آن است كه در سطوح مختلف ورزش قهرماني، همگاني، دانش آموزي، بانوان، آموزشي و تحقيقات و اجراي برنامه‌ها به ويژه جنبه فرهنگي ورزش چالش‌هاي عميقي وجود دارد وتدوين وتصويب الگوي فرهنگي و تربيتی تربيت بدني و ورزش مبتني بر اصول و ارزشهاي اسلامي- ايرانی در چارچوب ارزشهاي نظام مقدس جمهوري اسلامي براي برون رفت از اين مشكلات وناهنجاريهاي فرهنگي و ورزشي مي تواند بسيار مفيد وراهگشا باشد.
الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت تربيت بدني و ورزش نيازمند اقدامات و مطالعاتي است كه با تدوين مباني و شاخص‌هاي اسلامي ايراني، توجه به رهنمودهاي امام(ره) و رهبري و ارزيابي وضعيت و آمايش سرزميني و بازنگري بر اسناد راهبردي همراه بوده و در چارچوب سند ملي وكلان الگوي اسلامي-ايراني پيشرفت كشور و ساير اسناد بالادستي بايد تدوين و تنظيم شود و اجراي آن نيازمند يك ستاد قوي نظارتي و پشتيباني است كه ضروري است در دستور كار رياست جمهوری اسلامی ايران قرارگيرد. لذا راهبردها و برنامه هاي عملي زير براي ارتقاي کيفي و کمي تربيت بدني و ورزش در کشورضروری است:
1.ارتقاء اخلاق و فرهنگ تربيت بدني و ورزش در جامعه مطابق با پيشينه افتخارآميز اسلامي-ايراني و دور نمودن فضاهاي ورزشي از تلاطم هاي سياسي و گروهي.
2. ارتقاء جايگاه ورزش همگاني در کشور و فراهم ساختن زمينه ورزش براي همه به منظور بالا بردن سطح سلامت و نشاط اجتماعي از طريق ايجاد بسترهاي مناسب و ارائه مشوق هاي لازم و تخصيص ساعات ورزش در ادارات و کارخانجات با مشارکت دهياري ها، شهرداري ها و بخش خصوصي.
3. آزاد سازي اماکن ورزشي دولتي جهت استفاده عموم مردم و واگذاري آنها به خود مردم جهت مديريت و بهره برداري و کاهش تصدّی گری دولتی در امر ورزش.
4. تعامل با دانش آموختگان و متخصّصان امر ورزش و بکار گيري و اشتغال آنها در مراکز مشاوره ورزشي جهت تقويت ورزش همگاني و ارتقا سلامت جامعه.
5. فراهم آوردن زمينه حضور بانوان در مراکز و محيط هاي ورزشي مختص بانوان و مشارکت فعال در زمينه بروز استعدادهاي بانوان ايراني در مجامع بين المللي به ويژه بازيهاي کشورهاي اسلامي.
6. تدوين استراتژي‌هاي مناسب در ورزش با روز آمد کردن طرح جامع ورزش به نحوي که همه ابعاد آن مورد توجّه قرار گرفته باشد و پرهيز از اقدامات مقطعي و نسنجيده.
7. پکپارچگي مديريت امر ورزش در نهادهاي مختلف با فعال نمودن شوراي عالي ورزش.
8. برطرف کردن مشکل کمبود محيط‌هاي ورزشي و تفريحي در شهرهاي بزرگ و کوچک و همه نقاط کشور به‌ويژه براي بانوان، از طريق مشوّق هاي مالي، معافيت هاي مالياتي و حمايت جدي از بخش خصوصي براي تأسيس مجتمع‌هاي بزرگ و مجهز ورزشي و تفريحي شامل سالن‌ها و ميادين مجهز ورزشي و ديگر امکانات تفريحي به منظور تحقّق عدالت اجتماعي.
9. حمايت مادي و معنوي از ورزشکاران ملي و مربيان و داوران در زمينه هاي تحصيلي، اشتغال، وام هاي کم بهره و بيمه هاي جامع و فراگير شامل بيمه هاي درمان ازکارافتادگي و بازنشستگي.
10. حمايت ويژه از ورزش هاي بومي و سنّتي کشور و تلاش در راستاي اشاعه آن.
11. حمايت ويژه از ورزش هاي کارگري، نيروهاي مسلح، دانشگاهي و مدارس.
12. توجّه مضاعف و متوازن به رشته هاي مختلف ورزشي جهت حضور پر قدرت در المپيک 2016
13. حضور پررنگ در مجامع بين المللي ورزشي و کسب کرسي هاي بين المللي.
14. ديپلماسي فعّال بين المللي در جهت تقويت رشته هاي ورزشي ملي مانند کشتي جهت حضور در رويدادهاي جهاني و المپيکي.
15. فراهم آوردن زمينه سرمايه‌گذاري بخش خصوصي در ورزش حرفه‌اي و قهرماني و اجراي مطلوب خصوصي سازي باشگاه هاي ورزشي با اولويت مشارکت مردمي و جمع سپاري.
16. افزايش دامنة اختيارات و تقويت فدراسيون‌هاي ورزشي.
17.تقويت و توجه ويژه به اقشار خاص در ورزش از قبيل جانبازان، معلولان و سالمندان.
افراد زیر آمادگی همه جانبه خود را جهت اجرایی شدن و عملیاتی نمودن کارویژه های مطرح شده اعلام می دارند.
اعضای هیات علمی تربيت بدني و علوم ورزشی دانشگاه های سراسر کشور
1) دكتر سيدمهدي آقاپور عضو هيئت علمي دانشگاه تهران
2) دكترمحمدعلي آذربايجاني عضو هيئت علمي دانشگاه آزاداسلامي
3) دكتر محمدتقي اقدسي عضو هيئت علمي دانشگاه تبريز
4) دکتر محمد احسانی عضو هيئت علمي دانشگاه تربیت مدرس
5) دكتر محمدرضا اسماعيلي عضو هيئت علمي دانشگاه آزاداسلامي
6) دكتر عباس بهرام عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت معلم(خوارزمي)
7) دكتر منوچهربهمني عضو هيئت علمي دانشگاه تربيت معلم چمران تهران
8) دکتر عليرضا بهرامی عضو هيئت علمي دانشگاه اراک
9) دکتر علی اکبر جابری مقدم عضو هيئت علمي دانشکاه تهران
10) دكتر محمد خبيري عضو هيئت علمي دانشکاه تهران
11) دکتر حسن خلجی عضو هيئت علمي دانشگاه اراك
12) دكتر سيروس چوبينه عضو هيئت علمی دانشگاه تهران
13) دكتر منصور ساعي عضو هيئت علمي جهاد دانشگاهي
14) دکتر سعيد شاکريان عضو هيئت علمي دانشگاه اهواز
15) دکتر مهدی شهبازی عضو هيئت علمی دانشگاه تهران
16) دکتر بهروز عبدلی عضو هيئت علمی دانشگاه شهيد بهشتی
17) دكتر فرزاد غفوري عضو هيئت علمی دانشگاه علامه طباطبايي
18) دکتر احمد فرّخی عضو هيئت علمی دانشگاه تهران
19) دكترحميد قاسمي عضو هيئت علمی دانشگاه پيام نور
20) دکتر عباسعلی گائینی عضو هيئت علمي دانشکاه تهران
21) دکتر مسعود نادريان عضو هيئت علمي دانشگاه اصفهان
22) دكتر حسن محمدزاده عضو هيئت علمي دانشگاه اروميه
23) دکتر علی ثقه الاسلامی عضو هيئت علمي دانشگاه بیرجند
24) دکترمحمدتقی خورند عضو هيئت علمي دانشکاه گلستان
25) دکتر شهرام آهنجان عضو هيئت علمي دانشگاه امیرکبیر
26) دکتر ابراهیم علیدوست عضو هيئت علمي دانشگاه تهران
27) دكترخسرو نصيري عضو هيئت علمی دانشگاه تهران
28) دکتر عباس نظریان عضو هيئت علمي دانشکاه شهید رجایی
29) دكتر رضا نوروز زاده عضو هيئت علمي وزارت علوم،تحقيقات وفناوري
30) دکتر شهزاد طهماسبی عضو هيئت علمي دانشگاه تهران
31) دکتر سعید دباغ نیکوخصلت عضو هيئت علمي دانشکاه تبربز
32) دکتر زهرا سلمان عضو هيئت علمي دانشگاه علامه طباطبایی
33) دکتر آذر آقایاری عضو هيئت علمي دانشکاه پیام نور
34) دكتر طيبه فردوسي عضو هيئت علمي دانشگاه تهران
35) دکتر کیوان شعبانی مقدم عضو هيئت علمي دانشگاه رازی
36) دکترمحمد فرامرزی عضو هيئت علمي دانشگاه شهرکرد
37) دكتر داریوش خواجوی عضو هيئت علمي دانشگاه اراک
38) دكتر محمد هاشمی جواهری عضو هيئت علمي دانشگاه فردوسی مشهد
39) دكتر رضا يوسفوند عضو هيئت علمي دانشکاه ياسوج
40) دکتر غلامحسین ناظم زادگان عضو هيئت علمي دانشگاه شیراز
ارسال خبر به پژوهشکده مدیریت ورزشی ایران: جناب آقای دکتر مهدی شهبازی عضو محترم هیأت علمی دانشگاه تهران
با سلام و تحيات